Investigación +
Menu
menu

Legado Coidado  (Betanzos, Galicia) é un proceso de creación contemporánea baixo o paraugas de Concomitentes, a versión española de Nouveaux Commanditaires, un programa impulsado en Francia hai máis de trinta anos polo artista François Hers que procura. Para este concomitancia, é decir, cada un dos proxectos que se desenvolven en Concomitentes, o marco de partida sitúase ao redor do legado dos irmáns García Naveira,  veciños de Betanzos que emigran a Arxentina e que tras a súa volta a finais do século XIX comezan a impulsar actos filántropos como a creación do parque enciclopédico, a Casa do Pobo, o Lavadoiro, as Escolas, o Refuxio ou o Asilo. Atender a esta cuestión é un exercizo de compromiso histórico cunha realidade que afectou a miles de persoas. A través desta Concomitancia queremos homenaxear eses actos de xustiza social a través da filantropía, de pensar no retorno, mais tamén problematizar como non fomos quen de manter nun estado óptimo unha herdanza que fala dun nos, de aí o título da concomitancia “Legado Coidado”.

O patrimonio é un herdanza dos que nos precederon. Somos parte deses múltiples legados que dalgunha maneira nos constrúen e nos identifican, o patrimonio crea suxeito, tanto individual como colectivo. A sociedade procura a súa salvagarda; somos custodios destes elementos, ben sexa a lingua, bailes tradicionais, ou bens inmobles, etc. Que un espazo público como o Parque do Pasatempo estea pechado é o resultado dun desleixo, mais tamén unha ferida, unha fenda; de aí que colectivos como a Asociación de Amigas do Parque do Pasatempo teñan impulsado diversas accións co obxectivo de reverter esa situación para que o parque e o propio legado dos irmáns García Naveira volva recuperar ese resplandor. 

Ademais da propia Asociación de Amigas do Parque do Pasatempo, son tamén impulsoras desta concomitancia a Asociación Amigos Casco Histórico de Betanzos e a Asociación Cultural Libre de Paderne Roxin Roxal. Ambas comparten a defensa do patrimonio, abordan ese coidado a través de diferentes estratexias, a partir desa asunción de corresponsabilidade, dun facer. Ante ese laio sobre a situación do patrimonio son múltiples os mecanismos aos que se atende, dende rutas, manifestacións, ata festas ou mercadiños de segunda man na zona histórica de Betanzos. Nese conxunto de accións agóchase un desexo, hai un facer-polo-parque, ou facer-pola -zona-vella, mais tamén un facer-con-outros e aí é onde está a potencia de impulsar un proxecto participativo de creación artística contemporánea.

En Concomitentes cada concomitancia posúe as súas especificidades e, no caso do proxecto en Betanzos, amplíanse os marcos de participación da cidadanía a través dunha adaptación das metodoloxías de Investigación-Acción Participativa. Se en ocasións se ten sinalado como estas metodoloxías procuran democratizar o coñecemento, e se Nouveaux Commanditaires democratiza a arte tal e como ten indicado o seu fundador, é relevante combinar ambos mundos, co obxectivo de ampliar o comisionado da obra de arte ao conxunto de persoas que estea interesado en participar. 

As investigacións das accións participativas emanan dunha pregunta, dun interese común que propicia que a propia comunidade, co apoio do persoal técnico, desenvolva unha investigación cun contido práctico. Daquela unha das primeiras tensións neste proxecto sería determinar se na comunidade existía esa demanda compartida. É moi probable que a comunidade non pense de contado en crear unha obra de arte, nunca se nos deu esa posibilidade. Mais hai un desexo latente que é ese facer-polo-patrimonio e dende aí é dende onde puidemos comezar a problematizar esa negociación do desexo colectivo. Mais como facer que emerxa ese desexo colectivo alén da propia demanda inicial?

Imaxe por Oscar Gorriz

MÁS INFO

O parque de Pradolongo é unha festa. Un dos grandes parques de Madrid onde unha infinidade de persoas viven, viven, senten, bailan e divírtense. Na maioría dos casos, grupos informais de amigos únense para facer danzas caporais, escoitar trampas ou aprender novos pasos de baile. Ante esta realidade, como é posible que ao buscar o parque de Pradolongo en Internet apareza como o parque máis perigoso de Madrid? e pola contra, non se destaca ese uso festivo que desborda a ese espazo público de máis de 72,5 hectáreas. Non é xerar outro imaxinario arredor do parque e outra forma de imaxinar Madrid? Ten algún potencial para pensar que o parque que habitas deixa de ter ese estigma de perigoso? O espazo público é un lugar en disputa permanente, nel hai procesos de negociación, ás veces máis invisibles e ás veces con maior virulencia. É necesario realizar un exercicio que aborde estas realidades e tente invertelas, xerando unha serie de dispositivos cos que facilitar os procesos de axencias por parte das comunidades que habitan o espazo.

Porque ao mesmo tempo que repensamos aqueles imaxinarios, tamén é posible que pensemos en facer o xeito no que temos de habitar o espazo. Fronte a visións máis racionalistas sobre os usos do lugar, os partidos son expresións de multitude, eses lugares de socialización tan necesarios nos tempos nos que o individualismo domina as nosas formas de ser e estar no mundo. Rare Parties xoga coa idea de facilitar eses espazos de aparencia. Pero e o estraño, que ten que ver aquí? Falamos do raro ou do raro como ese lugar estraño e conmovedor no que estar, é esa outra forma de mirar, de chamar a atención e é poñer o propio corpo e todo o que isto significa escapar do canónico, atender as marxes, ao periférico, ao menor; a aquilo que non é hexemónico, a esa disidencia que non ten por que manifestarse de forma consciente pero que xorde ao situarse fóra, no que para moitos é raro. Nese lugar hai un poder.

A hibridación entre o raro e o festivo facilita un proceso xerador e non tanto un proceso pechado con resultados acabados e perfectos. Proponse pensar no espazo público non só como obxecto de estudo, no que a través dunha investigación podemos axudar a repensar ese imaxinario, pero ao mesmo tempo que facemos isto, tamén o facemos cos veciños que habitan o parque. outra festa da que falar do malestar contemporáneo. A través deste proxecto buscamos xerar unha serie de tratos de diálogo que se despracen por temas como Por que non xeramos espazos festivos a partir dos que producir un pensamento crítico? Por que non facer unha festa na que problematizar estes e moitos outros temas?

MÁIS INFO

O Gabinete de Imaxinación Política foi un espazo híbrido no que, a través da combinación de arte e das tecnoloxías sociais, colectivos, entidades, cooperativas e grupos informais se dotaban de recursos para acadar maiores cotas de autonomía, capacidade creativa e resiliencia. A través do Gabinete de Imaxinación Política preguntámonos como a imaxinación pode axudarnos a soñar outros micro mundos onde revertir as desigualdades contemporáneas e como, a través da ensoñación, os colectivos ou grupos informais poden gañar autonomía. Nun momento no que, cada vez máis, os lazos sociais están rotos ou mercantilizados, cómpre tecer e reforzar procesos de cooperación social.

O Gabinete formalizouse a través dunha comunidade de aprendizaxe, coas que  co-facer un proceso co que procuramos ver como os colectivos ou grupos sociais poden gañar en autonomía nos seus procesos colectivos. Tiveron lugar as Conversas para Imaxinar con Mafe Moscoso e Jaron Rowan e activouse unha comunidade traballo con empregadas do fogar coa colaboración da ONG Ecos do Sur e Territorio Domestico, coas que impulsamos a Pasarela Precaria. Ademais editouse o Manual para o Traballo en Colectivo. imaxinar para transformar que da conta do proceso, asi como ofrece exemplos de prácticas e ferramentas que poidan servir de inspiración para outras comunidades de afectados/as.

No 2017 obtivo o apoio para a realización de proxectos de innovación social dentro do programa Laboratorio de Innovación Cidadá 2017 (COLAB) da Concellaría de Participación e Innovación Democrática do Concello da Coruña.

MÁIS INFO

O #salónDoMARCO configúrase como un espazo recoñecible pola propia sociedade, como ese salón dunha casa no que reunirse arredor dunha mesa ou sentarse no sofá e falar do devir e da vida cotiá. Este “lugar para estar” está concibido como un proxecto de mediación, experimentación e investigación colectiva que facilita a promoción das comunidades de aprendizaxe; considerando a mediación non como un proceso de explicación do que alí acontece, senón como un dispositivo que busca tecer redes e xerar conexións.

Os museos de arte contemporánea son espazos que crean subxectividades e tamén amplifican as narrativas; son lugares para os sublimes, pero tamén creadores do presente. Deberían ser lugares que desafíen á sociedade e que a afecten, nos que o compromiso coa contemporaneidade condiciona a creación doutras formas de facer, nas que o discurso se configura como pedra angular da arte.

A apertura deste lugar no MARCO abre unha nova infraestrutura no propio museo para probar outra interface que reivindica a capacidade dos cidadáns para construír e facer comúns. A través dunha serie de dispositivos – talleres, seminarios, reunións, charlas, propostas experimentais … – búscase que a cidadanía se apropie do # SalónDoMARCO. A xeración de nodos de investigación, a construción do propio espazo ou a promoción de comunidades de aprendizaxe, son algunhas das intervencións a desenvolver.

MÁS INFO

O medio rural como territorio, como hábitat, como lugar e como espazo produtor de coñecemento ten sufrindo un proceso de colonización por parte dos centros urbanos. Contribuír a un proceso decolonial é falar, conversar do estar a ser nun mundo contemporáneo non urbano, é atender a esas outras ópticas subalternizadas, entender esas outra forma de vivir e sentir a realidade. Trátase de facilitar espazos de enunciación desoutros mundos que se xeran desde os territorios non urbanos e a súa relación con estes.

É urxente entender o medio rural non só como un mero espazo produtor de alimentos e outras materias primas, senón tamén como un contexto produtor de subxectividades onde se deron e danse poéticas de (re)existencia outras. E na procura desoutras alternativas á modernidade as posicións situadas no medio rural dannos claves importantes. Con Ruraldecolonizado, tratamos de ver como determinadas formas de estar no medio rural e de vivilo, determinados saberes ou formas de relación coa natureza foron marxinadas en favor dunha suposta modernidade.

A través desta investigación experimental buscamos abrir espazos de debate e facilitar un diálogo de saberes. Cuestionamos como fomos (e niso somos todxs complices) afastándonos do rural. Este proceso provocou unha subalternización de saberes e de formas do ser e estar no mundo. É urxente tecer outros mecanismos que revertan estes procesos e que axuden a deformar estas relacións de subalternidad.

Queremos facilitar esa enunciación deses múltiples, variados, contrahegemónicos procesos que nos dan claves de como é posible reconstruír/reverter a pretensión universalizadora da globalización europeo-norteamericana. Quizá este proceso veña cando sexamos capaces de vindicar a potencia da diversidade de coñecementos e de formas do estar a ser.

Proxecto dirixido por Fran Quiroga e Andrea Olmedo.

MÁIS INFO

O Programa de Estudos en Man Común (PEMAN) Ruralidades, Feminismos e Comúns, foi un espazo crítico de pensamento e acción, impulsado pola Universidade de Santiago de Compostela, a través do grupo de investigación HISTAGRA, os sete grupos pertencentes a rede REVOLTA e coordinado polo colectivo Montenoso, e conta cunha amplia rede de colaboradores.

O PEMAN foi un espazo rarito de intercambio e produción de coñecementos, e vai a cabalo dun grupo de investigación universitario ou un posgrao de estudos, partindo á vez do Programas de Estudos Independentes impulsados. O Programa de Estudos converteuse nunha rede peer-to-peer promovida por distintos grupos artísticos, colectivos e entidades de investigación, que se xuntaron para colaborar na construción de novas narrativas e lecturas arredor dos tres eixos epistémicos: comúns, ruralidades e feminismos.

O propio Programa de Estudos replica/traduce os mecanismos de xestión e gobernanza dos montes veciñais en man común, e pretende que os/as participantes no mesmo foran quen de autoxestionar o propio Programa, garantindo unha boa gobernanza do mesmo. ao igual que as/os comuneira/os o fan cun monte veciñal, O Programa impulsou unha comunidade de investigación e de acción, e nela desenvolvéronse diferentes sesións ao longo do 2016/2017.

MÁS INFO

Montenoso é unha comunidade epistémica experimental cuxo contexto de investigación e acción son as comunidades de montes veciños en mans comúns en Galiza. Estas montañas son propiedades protexidas pola lei xermánica que transcenden a dicotomía público-privado, xa que son propiedades colectivas. Representan practicamente o 25% do territorio galego. Máis de 150.000 comuneiros e comuneiras participan na xestión deste territorio que abarca máis de 700.000 hectáreas. Por iso, grazas á súa magnitude e ao tipo de propiedade sobre a que se asenta, vemos que é unha realidade común con moito cariño.

(Re) pensar e (re) actualizar os discursos arredor do común [así como os seus mecanismos, dinámicas, praxe, logros, as súas manchas escuras …] e conectalo con outras manifestacións do común é un exercicio de compromiso coa realidade. Permite rachar cos discursos homoxeneizadores sobre a consideración da residualidade destas realidades. Os comúns e concretamente os montes veciñais en man común son creadores de posibilidades e futuros; Polo tanto, é necesario mediar as conexións entre varios axentes e activar estratexias de contaxio e transferencia a outras áreas, que tamén afectan a esta realidade.

A investigación sobre as experiencias do común como alternativas reais á marxe da xestión capitalista de bens é un exercicio necesario e urxente. Neste momento de cambio é esencial un coñecemento profundo destes coñecementos e prácticas centenarias. Esta é a principal entrada de Montenoso, unha comunidade de creación contemporánea transdisciplinar, que trata de abordar a realidade das comunidades de Montes Veciñais en Man Común dun xeito integral e conectala co movemento arredor da agroecoloxía, a cultura hacker, os movementos sociais, a investigación arredor do común, a pedagoxía expandida, a etnografía ou comunicación social.

Entre as accións que o proxecto xerou está o desenvolvemento dunha cartografía colaborativa, unha wiki, diferentes investigacións, a instalación de xeografías do Mancomún así como a participación e colaboración na defensa das comunidades dos seus propios montes, fronte aos procesos de cercamento.
 





Montenoso, los montes vecinales en mancomún de Galicia

+ info http://montenoso.net/

O CulturaLab do Máster de Servizos Culturais da USC é un espazo experimental do propio máster que ten como obxectivos favorecer a aprendizaxe activa, mediante unha metodoloxía de learning by doing, asi como (re)pensar novas estratexias de transferencia de coñecemento, impulsando un ecosistema de aprendizaxe continua. A través deste proxecto o que se procura é facilitar un espazo dentro do Máster que impulse novos soportes formativos alleos aos tradicionais profesor-alumno no que se cree un espazo de aprendizaxe complementario ao establecido no plan curricular do Máster.

Dende o 2015 os/as alumnos/as do Máster foron escollendo as persoas que ian dinamizar esas sesións, entre eles pasaron polo CulturaLab: Ergosfera, Miguel Anxo Rodriguez, Matrioska, Fur Alle Falle, Belén Sola, Beka Iglesias, Man Hauser, Lucía Castro, Encarna Lago e outras moitas persoas coas que o alumnado puido ir tecendo unha serie de debates ne torno a eixos como o híbrido, o experimental, o dixital ou a cultura do prototipado.

MÁS INFO

“Montes, vacas y procomún” é una polifonía de escritos derivada da viaxe Login Xestión comunal en Galicia que tivo lugar no 2012, promovido polo MediaLab Prado. O Login, concebido como unha viaxe, procuraba establecer espazos de diálogo entre o rural, o neorural e o urbano, estudar alternativas na xestión dos bens e coñecer como se explotaban os recursos naturais mediante prácticas comunais sostenibles. Daquela viaxe xurdiu a polifonía “Montes, vacas y procomún” escrita por 15 persoas que participaron naquel encontro. A obra sona a comúns, a coñecementos situados, a ecoloxía e transita por diferentes formas de pesar e vivir os comúns.

+ INFO